Kalkulacja doliczeniowa

W każdym przedsiębiorstwie ważne jest kalkulowanie kosztów. Dzięki temu wiadomo czy produkcja jest opłacalna. Jedną z metod kalkulacji jest kalkulacja doliczeniowa. Znajduje ona zastosowanie w przedsiębiorstwach produkujących wyroby o dużej zmienności asortymentowej, jednostkowo lub małoseryjnie. Jest także możliwa do zastosowania w przypadku produkcji średnioseryjnej. Procesy przetwórcze są prowadzone w oparciu o różnorodne surowce, w trakcie odrębnych procesów technologicznych. Ten typ kalkulacji jest stosowany m. in.: przez zakłady przemysłu maszynowego, samochodowego czy lotniczego.

Przedmiotem kalkulacji mogą być:

– poszczególne produkty, np. jeśli produkujemy w miarę proste i nieskomplikowane jednostki wyrobów,

– wyodrębnione detale produktu gotowego, w przypadku produkcji skomplikowanych wyrobów składających się z wielu elementów.

W przypadku produkcji średnioseryjnej przedmiotem kalkulacji może być produkcja zamkniętego okresu czasu, np. tydzień, miesiąc.

Kalkulacja doliczeniowa dąży do przyporządkowania kosztów bezpośrednich wprost z dokumentów źródłowych właściwym obiektom (nośnikom kosztów). W dalszej kolejności następuje obciążenie nośników przypadającymi na nie kosztami pośrednimi. Jest to procedura doliczenia kosztów w oparciu o teoretycznie przyjęte założenia – klucze doliczeniowe.

Ze względu na liczbę stosowanych kluczy kalkulacja doliczeniowa dzieli się na:

SUMARYCZNĄ – gdy zakładamy proporcjonalność kosztów pośrednich tylko w stosunku do jednej przyjętej wielkości. Wszystkie poniesione koszty pośrednie doliczamy w oparciu o jeden i ten sam klucz doliczeniowy.

ZRÓŻNICOWANĄ – gdy zakładamy proporcjonalność kosztów pośrednich w stosunku do różnych przyjętych wielkości. Poniesione koszty pośrednie doliczamy w oparciu o różne klucze doliczeniowe.

Kalkulacja doliczeniowa może być również:

ZLECENIOWA – przy produkcji jednostkowej i małoseryjnej. Nośnikiem kosztów ( i przedmiotem kalkulacji ) jest wyodrębnione zlecenie produkcyjne obejmujące większą liczbę jednostek produktu. Dla zlecenia prowadzi się kartę kalkulacyjną z ujętymi kosztami bezpośrednimi. Następnie doliczamy do nich przypadające na zlecenie koszty pośrednie.

ASORTYMENTOWA – najczęściej przy produkcji wielkoseryjnej. Przedmiotem kalkulacji jest wyodrębniona grupa takich samych lub podobnych produktów, obejmująca pewien asortyment produktu. Mogą one być przedmiotem różnych zleceń produkcyjnych. Na kartach kalkulacyjnych gromadzimy koszty bezpośrednie dotyczące danego asortymentu. Następnie doliczamy przypadające na ten asortyment koszty pośrednie.